कोलत्यांना आपल्या पूर्वसुरी असलेल्या महान चित्रकारांबद्दल इतक्या सहजपणे, पारदर्शकपणे आणि इतरांना अशक्य असलेल्या खोलात जाऊन लिहिता येते कारण ते स्वत: त्याच खोल पाण्यामध्ये कायम आहेत. असे साधे,अनलंकृत पण अर्थवाही लिहावे असे साऱ्या लेखकांना वाटत असते; कोलते ते सहजगत्या करून जातात. कधी कधी एखादा नवीन शब्दही तयार करतात. 'गुणावत ' असा शब्द ते लिहितात तेंव्हा ते अडखळले असतील असे वाटत नाही इतक्या सहजपणे तो शब्द येतो.

अफाट आहे चित्रकलेचे जग. याला सीमा नाहीत. बंधने नाहीत. या क्षेत्रात असणारेसुद्धा इथे हरवू शकतात, फसतात. सामान्य कलाप्रेमींना या जगाची संगती लावणे, मर्म समजणे ही कठीण गोष्ट आहे परंतु काही प्रतिभावान नवी वाट शोधतात आणि इतरांसाठी दीपस्तंभ होतात. कोलते सरांसारखा कलावंत, कलासंस्कृतीवर ठसा उमटवणाऱ्या समकालीन कलावंताकडे कसा पाहतो? हे अनेक बाजूंनी विशद करून इथे सांगितले आहे. महत्वाचा ग्रंथ आहे हा, जो आपल्या दृष्टीला समृद्ध करेल. अभिरुचि संपन्न होण्यासाठी आणि चित्र पहाण्याची नजर अधिक तयार होण्यासाठी मदत करेल.

आपल्याकडे असे क्वचितच झालेले आहे की कलावंत त्यांच्या कलेविषयी शब्दातून व्यक्त होतात, लिहितात..चित्रकला ही भाषा अशी आहे की ती शब्दात सापडत नाही. चित्रकला ही एक वेगळी भाषा आहे आणि ती भाषा कशी आहे हे सांगण्यासाठी आपल्याला मराठी भाषेचा आधार घ्यावा लागतो. पुष्कळदा असे होते की चित्रकाराला बोलता येते किंवा लिहिता येते असे नाही. अर्थात तो काही दोष नव्हे. पण ज्यांना लिहिता येणे शक्य आहे त्यांनी जरूर लिहावे. कोलते सरांनी हुसैन ते हेन्‍री मूर असा एक चित्तचक्षुचमत्कारिक अनुभव आपल्याला उलगडून दिला आहे आणि आज २०२१ साली तर तो खूपच महत्त्वाचा आहे.

‘दृक् चिंतन’ हे प्रभाकर कोलते यांच्या लेखांचे पुस्तक नजीकच्या काळात प्रकाशित होणार आहे. कोलते सर माझे शिक्षक होते. सरांना जे ओळखतात त्यांना माहित आहे की, सर अत्यंत प्रेरणादायी शिक्षक होते. त्यांची प्रत्यक्ष भेट किंवा त्यांच्याशी बोलणे हे स्वतःला ऊर्जादायी करून घेण्याचा एक अनुभव असतो. माझ्या मते हे लेख वाचल्यावर आजच्या विद्यार्थ्यांना देखील( जरी ते कोलते सरांना कधीही भेटले नसले, त्यांनी सरांना ऐकले नसले तरी) तशाच प्रकारची ऊर्जा आणि प्रेरणा मिळेल याची मला खात्री आहे. मराठी भाषेमध्ये खूप थोडी पुस्तके चित्रकलेवर लिहिली आहेत. दृश्य कलेवर तर खूपच कमी लेखन झालेले आहे. या पुस्तकाने ती पोकळी भरून निघेल याची मला खात्री आहे…

चित्रकार प्रभाकर कोलते यांच्या पंचाहत्तरीचे औचित्य साधून, ‘ दृक् चिंतन’ हा कोलते यांच्या अभ्यासपूर्ण लेखांचा ग्रंथ दृश्यकलेच्या जगतात रवींद्र जोशी यांच्यामुळे येत आहे. कोलते यांनी आजवर जे लेख लिहिलेले आहेत, त्या लेखांचे संकलन आणि संपादन रवींद्र जोशी यांनी या ग्रंथात केलेले आहे. कलावंत जेव्हा स्वतंत्र वृत्तीने काम करत असतो तेव्हा त्याच्या कामाची पद्धत, त्याच्या कामाचे तंत्र, वापरले जाणारे रंग, चित्रकलेतील तपशील आणि त्यामागची वैचारिक बैठक या सगळ्या मागच्या रसायनाचा शोध सरांनी या लेखातून घेतला आहे. चित्रकार, कलाशिक्षक आणि स्वतःची मते लिखित स्वरूपात सर्वसामान्यांपर्यंत पोचवणारे विचारवंत प्रभाकर कोलते यांपैकी या पुस्तकातून विचारवंत प्रभाकर कोलते आपल्याला अनुभवायला मिळतात. भारतीय आणि पाश्चात्त्य चित्रकारांवरील किंवा शिल्पकारांवरील स्वतःची मते कोलते सरांनी शब्दांच्या माध्यमातून या लेखांमधून प्रामाणिकपणे मांडलेली आहेत.

आरांपासून कँडीन्स्कीपर्यंत देशा-विदेशातल्या अनेक चित्रकारांवर कोलते सरांनी मौज, अनुष्टुभ आणि मुक्तशब्द मधून लेख लिहिले. अतिशय साधी- सहज कुणालाही समजेल अशी भाषा, भाषेचे लालित्य, भाषेचा सांभाळलेला डौल आणि त्याचवेळी चित्रांमधील तंत्र, चित्रकाराचे व्यक्तिमत्व आणि चित्राचे मर्म अतिशय अचूकपणे सामान्यातल्या सामान्य वाचकांपर्यंत पोहोचवण्याचे त्यांचे कसब थक्क करणारे आहे. त्यांचे अनेक लेख मी संग्रहात ठेवले होते आणि त्यांचे लेख वाचूनच मला अनेक चित्रकारांबद्दल माहिती झाली. काळाच्या ओघात माझ्याकडचे त्यातले काही लेख नाहीसे झाले. त्याचे दुःख माझ्या मनात होते. आता हे लेख मला परत कुठे वाचायला मिळतील हेही माहित नव्हते. आमचे मित्र रवींद्र जोशी यांनी अतिशय कष्टाने हे लेख संकलित आणि संपादित करून त्याचे ‘दृक् चिंतन’ हे पुस्तक तयार केले आहे. ते प्रत्येकाने संग्रही ठेवावे असेच आहे.